Woordzoeker maken met uitkomst, stap voor stap

Wat is een woordzoeker met uitkomst?

Een woordzoeker is een raster vol letters met een lijst woorden ernaast. De woorden staan verstopt in het raster: van links naar rechts, van boven naar beneden, schuin, en in moeilijkere puzzels ook achterstevoren. Elk woord dat je vindt, streep je door.

Bij een woordzoeker met uitkomst blijven er aan het eind letters over die bij geen enkel woord horen. Lees je die van links naar rechts en van boven naar beneden, dan vormen ze samen een woord of een korte zin: de uitkomst, ook wel de oplossing genoemd. Zo weet de puzzelaar zeker dat hij alles gevonden heeft. En voor de maker is het een mooie plek voor een boodschap.

Wat je nodig hebt

• ruitjespapier, of een tabel in je tekstverwerker als je hem wilt printen,
• een potlood en een gum voor het ontwerp,
• een pen voor de nette versie,
• een lijst woorden rond één thema.

Zo maak je een woordzoeker, in acht stappen

1. Begin bij de uitkomst. Kies eerst het thema en het woord dat er aan het eind uit moet komen. Bij een winterse woordzoeker past bijvoorbeeld een wintergerecht, bij een verjaardag de naam van de jarige.
2. Kies het formaat en reken. Een raster van 8 bij 8 heeft 64 vakjes. Heeft je uitkomst tien letters, dan moeten je woorden samen precies 54 vakjes vullen. Voor jonge kinderen is 6 bij 6 genoeg, voor geoefende puzzelaars mag het 12 bij 12 of groter.
3. Schrijf je woordenlijst. Bedenk meer woorden dan je denkt nodig te hebben, van drie tot zeven letters. Lange woorden vullen snel, korte woorden zijn handig om gaatjes te dichten. Beslis ook wat je met de IJ doet: twee vakjes, een I en een J, of één vakje. Zet het bij de opgave, dan zoekt niemand zich suf.
4. Zet de langste woorden eerst neer, met potlood. Voor kinderen alleen naar rechts en naar beneden. Voor volwassenen ook schuin en een paar achterstevoren.
5. Laat woorden elkaar kruisen. Twee woorden mogen een letter delen, als het maar dezelfde letter is. Hoe meer kruisingen, hoe minder lege vakjes er overblijven.
6. Tel de lege vakjes. Stop zodra er precies evenveel over zijn als je uitkomst letters heeft. Te veel lege vakjes? Zet er een kort woord bij, of kies een langere uitkomst. Te weinig? Gum een woord uit, of kies een kortere uitkomst.
7. Vul de uitkomst in. Schrijf de letters van je uitkomst één voor één in de lege vakjes, van links naar rechts en van boven naar beneden.
8. Controleer en laat testen. Kijk of geen enkel woord per ongeluk twee keer in het raster staat. Laat daarna iemand anders de puzzel oplossen voordat je hem weggeeft.

Voorbeeld: een winterse woordzoeker van 8 bij 8

Zoek deze dertien woorden: GRIEP, HAARD, HAGEL, IGLO, JAS, KAARS, LAARS, MIST, MUTS, SCHAATS, SNEEUW, SOK en STORM. Ze staan van links naar rechts, van boven naar beneden, schuin en twee keer achterstevoren. Hier en daar delen twee woorden een letter. De tien letters die overblijven, vormen een gerecht waar je na het schaatsen van opwarmt.

S T A A H C S E
R G R I E P W M
T E H A A R D I
N M K A A R S S
I U S K G A O T
G T O E J E P O
L S R A A L L R
O S N E E U W M

De oplossing staat onderaan dit artikel.

Een puzzel van de andere kant

Bij een woordzoeker weet je precies welk woord je zoekt. Je moet alleen nog vinden waar het staat. Er bestaat ook de omgekeerde puzzel: je weet niet welk woord het is, en je zoekt het op betekenis. Je noemt een woord en hoort hoe warm je zit, net als bij het zoekspel van vroeger.

Stel dat het geheime woord iets is wat veel puzzelaars naast de krant hebben liggen. Een potje kan zo gaan (de graden zijn een voorbeeld):

1. potlood18 °Ckoud: puzzelspullen, maar dit is het niet
2. lamp39 °Clauw: iets om beter te kunnen zien
3. bril71 °Cheet: ook iets voor je ogen
4. lens88 °Cgloeiend heet: daar draait het om
5. vergrootglasGevonden!

Zo werkt Warmer Warmer. Elke dag is er één geheim woord, voor iedereen hetzelfde, en om middernacht komt er een nieuw. Je typt een woord en het spel zegt hoe dicht het in betekenis bij het geheime woord ligt, van IJskoud tot Gloeiend heet. Gratis, in de browser, zonder app.

Waar begin jij met zoeken?

Raden

Je woord gaat meteen naar het spel van vandaag.

Voor wie maak je hem?

Voor kinderen. Neem woorden uit de klas of van het spellingsrijtje van deze week, zoals woorden met ei en ij. Een juf of meester kan de namen van de klas verstoppen, met als uitkomst de naam van de school. Houd het raster klein en de letters groot.

Voor ouderen. Maak de letters extra groot en het raster niet te vol: 8 bij 8 of 10 bij 10 leest prettig. Verstop de namen van de kleinkinderen, de straat waar iemand opgroeide of de plaatsen van vroeger. Als uitkomst past een korte boodschap, zoals VEEL LIEFS. Zo’n persoonlijke woordzoeker is vaak dierbaarder dan een heel puzzelboek.

In een surprise. Leg een woordzoeker bij een sinterklaasgedicht en laat de uitkomst vertellen waar het cadeau ligt: ZOLDER, of ONDER DE BANK. Is de plek gevonden, dan kan het zoeken met warm en koud beginnen.

Printen en netjes maken

Wil je hem printen, maak dan een tabel met evenveel kolommen als rijen, zet de letters in het midden van elk vakje en kies een rustig, groot lettertype. Zet de woordenlijst naast of onder het raster, op alfabet. Onder de lijst zet je streepjes voor de uitkomst, één per letter, zodat de puzzelaar weet hoe lang het woord is.

Oplossing van de winterse woordzoeker

De rijen tellen van boven naar beneden, de kolommen van links naar rechts.

• Naar rechts: GRIEP in rij 2, HAARD in rij 3, KAARS in rij 4 en SNEEUW in rij 8.
• Achterstevoren: SCHAATS in rij 1, LAARS in rij 7.
• Naar beneden: IGLO in kolom 1, MUTS in kolom 2, MIST en STORM in kolom 8.
• Schuin: HAGEL van rij 3 naar rij 7, schuin naar rechts omlaag. SOK en JAS schuin naar rechts omhoog, vanaf rij 7 en rij 6.

De letters die overblijven, zijn E, R, W, T, E, N, S, O, E en P. Samen vormen ze de uitkomst: ERWTENSOEP.

Nog meer om te puzzelen

Houdt iemand in je omgeving van puzzels op papier? In Spelletjes voor ouderen staan tien ideeën, online en aan tafel. Een rustig dagritme met één woord per dag vind je bij Geheugentraining voor ouderen. En het spel waar het zoeken met koud en warm vandaan komt, lees je in Warm en koud spel.