Hoe heet het spel waarbij je woorden moet raden?

Het korte antwoord

Welk spel het is, hangt af van hoe je raadt. Raad je losse letters en komt er bij elke fout een stukje galg bij, dan is het galgje. Zoek je een woord van vijf letters en zie je na elke poging welke letters goed staan, dan is het Lingo van de tv, of online Wordle en het Nederlandse Woordle. Moet je het woord tekenen, dan is het Pictionary. Uitbeelden zonder te praten heet hints. Een woord omschrijven zonder bepaalde woorden te zeggen, dat is Taboo. Kent één speler het geheime woord niet en moet de rest hem ontmaskeren, dan speel je Imposter. En hoor je alleen of je koud, lauw, warm of heet zit, dan is het warm en koud, dat je ook met woorden kunt spelen.

Hoe raad je?	Zo heet het spel	Wat heb je nodig?
letter voor letter, met een galg	galgje	pen en papier
vijf letters, gekleurde vakjes	Lingo, Wordle, Woordle	pen en papier, of je telefoon
door te tekenen	Pictionary	de doos van het spel
door uit te beelden, zonder praten	hints	niets
door te omschrijven, met verboden woorden	Taboo	de kaartjes van het spel
één speler kent het woord niet	Imposter	één telefoon die rondgaat
op betekenis, met warm en koud	warm en koud met woorden	niets, of je telefoon

Letter voor letter: galgje

Bij galgje, in het Engels hangman, denkt één speler aan een woord en zet hij een streepje voor elke letter. De anderen noemen letters. Zit de letter erin, dan komt hij op zijn plek. Zit hij er niet in, dan wordt de galg een stukje verder getekend, tot er een mannetje aan hangt. Je mag dus maar een paar keer fout raden. Hoeveel precies, verschilt per familie: de een tekent de galg in een stuk of tien streken, de ander in minder.

Op betekenis: warm en koud met woorden

Dit spel kent bijna iedereen van vroeger. Iemand verstopt iets, en jij zoekt. Je hoort alleen “koud”, “lauw”, “warm” of “heet!”. Je kunt het ook met woorden spelen: één persoon denkt aan een woord, de anderen noemen woorden, en de denker zegt hoe warm elk woord is. Niet de letters tellen, maar de betekenis.

Warmer Warmer is daar de dagelijkse versie van. Er is elke dag één geheim woord, en wie in het Nederlands speelt, krijgt hetzelfde woord, in Nederland en in Vlaanderen. Je typt zomaar een woord, en het spel zegt hoe dicht het in betekenis bij het geheime woord ligt: van IJskoud via Koel en Lauw tot Gloeiend heet. Een potje met als geheim woord paraplu kan zo gaan (de graden zijn een voorbeeld):

1. boek4 °Cijskoud
2. herfst41 °Clauw: het weer komt in beeld
3. jas58 °Cwarm: iets voor als het nat is
4. regen78 °Cheet
5. regenjas87 °Cgloeiend heet: bijna, maar die trek je aan
6. parapluGevonden!

Wat zou jouw eerste woord zijn?

Raden

Je woord gaat meteen naar het spel van vandaag.

Vijf letters en gekleurde vakjes: Lingo, Wordle en Woordle

Lingo is het tv-spel dat in 1989 in Nederland begon. Twee teams van twee raden om beurten woorden waarvan de eerste letter gegeven is, en het team dat aan de beurt is, krijgt vijf pogingen. Een rood vakje betekent dat de letter op de goede plek staat, een gele cirkel dat hij in het woord zit maar ergens anders. In het begin waren het woorden van vijf letters, later kwamen er langere bij. Hoe je het thuis speelt, staat in Lingo thuis spelen.

Wordle werkt grotendeels hetzelfde, maar dan online: zes pogingen voor een Engels woord van vijf letters, elke dag een nieuwe puzzel, voor iedereen hetzelfde woord. Woordle is een Nederlandse versie, ook met zes beurten en elke dag een nieuwe puzzel, met daarnaast Woordle6 voor woorden van zes letters. Zit je daar vast, kijk dan bij Wordle hulp.

Tekenen: Pictionary

Pictionary is een woordraadspel dat in 1985 voor het eerst verscheen. Het is geïnspireerd op hints, maar je beeldt het woord niet uit: je tekent het. Je speelt in teams, en je teamgenoten proberen te raden wat je op papier zet. Je speelt op een spelbord, en het vakje waar je pion staat, bepaalt wat voor soort woord je moet tekenen. Wie zegt “het is net hints, maar dan met een potlood”, zit er dus niet ver naast.

Uitbeelden zonder te praten: hints

Bij hints mag je niets zeggen. Je beeldt een woord of een paar woorden uit, en je team raadt. Er zijn vaste gebaren: eerst laat je de categorie zien, dan met je vingers het aantal woorden, en soms het aantal lettergrepen. Een lastig woord hak je zo in stukken. In het Engels heet het spel charades. De naam hints kreeg het halverwege de jaren tachtig, toen de KRO het op televisie bracht.

Omschrijven met verboden woorden: Taboo

Bij Taboo moet je je teamgenoten een woord laten raden dat op je kaartje staat. Dat woord mag je zelf niet zeggen, en vijf andere woorden die op het kaartje staan ook niet. Stel dat je strand moet omschrijven, en zee en zand zijn verboden: dan wordt het ineens echt puzzelen. Het spel verscheen in 1989.

Eén speler weet het niet: Imposter

Imposter is een partyspel voor minstens drie mensen, bijvoorbeeld met één telefoon die rondgaat. Om de beurt kijkt iedereen stiekem naar het scherm. De meesten zien hetzelfde geheime woord, één speler ziet alleen dat hij de imposter is. Daarna zegt iedereen om de beurt één woord of een korte omschrijving die bij het geheime woord past. Je wilt laten zien dat je het woord kent, zonder het aan de imposter te verklappen. Tot slot stemt iedereen: wie is de bedrieger? Wijst de groep de goede aan, dan wint de groep. Zo niet, dan wint de imposter.

Welk spel past bij jouw moment?

Met kinderen aan tafel. Galgje en hints: daar heb je hooguit pen en papier voor nodig. Warm en koud met woorden werkt ook goed: een kind van zes kan prima zeggen of banaan warm of koud is als het geheime woord aap is.

In de kring op een verjaardag. Taboo of Imposter. Die worden luidruchtiger naarmate de avond vordert, en dat is precies de bedoeling.

In je eentje, bij de koffie. Een dagelijkse puzzel, zoals Woordle met letters of Warmer Warmer met betekenis. Eén woord per dag, en je bent in een paar minuten klaar, of in een uur, als het woord eigenwijs is.

Met familie of vrienden ver weg. Stuur ze het spel. Iedereen raadt hetzelfde woord van de dag, ieder voor zich, en ’s avonds vergelijk je in de groepsapp wie de minste pogingen nodig had.

Alles over het oude zoekspel en de versie met woorden lees je in Warm en koud spel: de regels. Meer spelletjes zonder doos of telefoon vind je in Spelletjes zonder materiaal. En wie het woord van de dag online wil raden, leest eerst even Raad het woord.