Lingo thuis spelen: zo doe je het aan de keukentafel

Wat je nodig hebt

• een vel papier per ronde, of een klein whiteboard,
• een pen of stift,
• één spelleider die de woorden bedenkt,
• minstens twee spelers, of twee teams van twee.

Teken op het papier een raster van vijf vakjes breed en vijf vakjes hoog. Elke rij is één poging.

De spelregels voor thuis

1. Het woord bedenken. De spelleider kiest in stilte een woord van vijf letters en schrijft het op een briefje dat hij omgekeerd neerlegt. Alleen de eerste letter komt in het eerste vakje van de bovenste rij.
2. Raden. Het eerste team noemt een woord van vijf letters dat met die letter begint. De spelleider schrijft het in de rij.
3. Markeren. Letters die op de goede plek staan, zet de spelleider in een vierkantje. Letters die wel in het woord zitten maar op een andere plek, krijgen een rondje. Letters die er niet in voorkomen, blijven zoals ze zijn.
4. Doorgaan. Met die informatie raadt het team opnieuw, in de volgende rij. Een woord dat niet bestaat of geen vijf letters heeft, kost een poging.
5. Geraden of niet. Geraden binnen vijf pogingen? Dan krijgt het team punten. Niet gelukt? Dan geeft de spelleider een extra letter en mag het andere team één keer raden.

Punten tellen

Bedenk vooraf hoe jullie tellen, dan komt er geen ruzie. Een eenvoudige manier die thuis goed werkt:

• geraden in de eerste of tweede poging: 5 punten,
• in de derde of vierde: 3 punten,
• in de vijfde: 1 punt,
• het andere team steelt het woord: 2 punten voor hen.

Speel tien woorden, en wie de meeste punten heeft, mag de volgende ronde spelleider zijn. Of juist niet, dat mag je zelf weten.

Goede woorden van vijf letters kiezen

Het geheim van een leuk potje zit in het woord. Een paar vuistregels:

• Gewone woorden. Zelfstandige naamwoorden die iedereen kent, zoals kraan, tegel of zadel. Geen namen, geen afkortingen.
• Geen dubbele letters voor beginners. Woorden als tante of pappa zijn lastig, omdat het rondje dan niet zegt welke van de twee bedoeld is.
• Afwisselen. Het ene woord met veel klinkers, het volgende met veel medeklinkers. Zo blijft het spannend.
• Voor kinderen mag de spelleider een tweede letter cadeau doen.

Lingo, maar dan andersom

Lingo draait om letters. Waar ze staan, of ze erin zitten, welke er nog over zijn. De betekenis van het woord doet er eigenlijk niet toe. Voor Lingo is tafel gewoon een T, een A, een F, een E en een L. Of je eraan eet of erop schrijft, maakt niets uit.

Er is ook een woordspel dat precies het omgekeerde doet. Daar zeggen de letters niets, en telt alleen wat een woord betekent. Je noemt zomaar een woord, van elke lengte, en krijgt een temperatuur terug: hoe dicht jouw woord in betekenis bij het geheime woord ligt. Neem een woord van vijf letters dat elke Nederlander kent, klomp (de graden zijn een voorbeeld):

1. klont6 °Cijskoud, terwijl drie letters op de goede plek staan
2. boer44 °Clauw: wie liep er vroeger op?
3. hout53 °Cwarm: waar hij van gemaakt is
4. schoen77 °Cheet: je draagt hem aan je voet
5. laars84 °Cheet: ook iets wat je in de modder aantrekt
6. klompGevonden!

Een Lingo-speler zou bij klont juichen: drie letters in een vierkantje. Hier is het ijskoud. Bij schoen staat geen enkele letter op de goede plek, en toch ben je bijna thuis.

Dat spel heet Warmer Warmer. Er is elke dag één geheim woord, voor iedereen hetzelfde, en om middernacht komt er een nieuw. Het is gratis en draait in de browser: je hoeft niets te downloaden en geen account aan te maken.

Welk woord zou jij als eerste noemen?

Raden

Je woord gaat meteen naar het spel van vandaag.

Waarom de twee elkaar zo goed aanvullen

Bij Lingo denk je als een slotenmaker. Welke letters zijn al uitgesloten, waar moet de E staan? Bij raden op betekenis denk je meer als een verteller. Waar ligt het, waar dient het voor, wie gebruikt het? Wie Lingo goed kan, heeft een scherp oog voor woorden. Wie op betekenis raadt, gebruikt vooral zijn gevoel voor verbanden.

Een avondje Lingo aan tafel en de volgende ochtend een woord op betekenis bij de koffie: het is allebei taal, maar het voelt heel anders. En allebei leveren ze aan tafel gegarandeerd discussie op.

Nog meer ideeën

Wie Lingo leuk vindt, kent waarschijnlijk ook Wordle, dat er sterk op lijkt. Hoe dat zich verhoudt tot raden op betekenis, staat in Spelletjes zoals Wordle. En waarom het met temperaturen zo goed werkt, lees je in het stuk over het warm en koud spel, het zoekspel waar het allemaal mee begon.