Een woordactiviteit voor ouderen: draaiboek van 30 minuten

Het idee in twee zinnen

De begeleider denkt aan een geheim woord. De groep noemt woorden, en de begeleider zegt bij elk woord hoe warm het is: hoe dicht het in betekenis bij het geheime woord ligt, net als bij het spelletje warm en koud van vroeger.

Meer hoef je niet uit te leggen. Bijna iedereen heeft het als kind gespeeld, en wie het niet kent, heeft het na één ronde door.

Wat je klaarzet

• een waslijn, dwars door de zaal of langs de muur gespannen, met een handvol wasknijpers,
• stroken papier en een dikke stift,
• zeven gekleurde kaarten op A4-formaat, van donkerblauw tot felrood, met de woorden van het spel erop: ijskoud, koud, koel, lauw, warm, heet en gloeiend heet,
• een klein voorwerp om te verstoppen, bijvoorbeeld een belletje,
• drie geheime woorden op een briefje dat alleen jij ziet.

Kies woorden die iets oproepen: een ding uit de keuken van vroeger, een feest, een geluid op straat.

Het draaiboek

Minuut 0 tot 5: wie heeft dit vroeger gespeeld?

Begin met een vraag, niet met uitleg. Wie heeft vroeger warm en koud gespeeld? Waar verstopte je dingen? Wie riep er altijd het hardst? Er komen vaak meteen verhalen, en de woorden van het spel komen vanzelf terug: koud, lauw, warm, heet, je brandt je.

Minuut 5 tot 10: warm en koud in de zaal

Eén ronde zoals vroeger. Een bewoner die goed ter been is, gaat even de gang op, jij verstopt het belletje in de zaal. De groep roept de temperatuur. Wie niet kan lopen, mag vanuit de stoel aanwijzen en de groep roept mee. Het gaat om het lachen, niet om de snelheid.

Minuut 10 tot 25: het geheime woord

Nu het echte werk. Vertel dat je aan een woord denkt en dat de groep het moet vinden. Bij elk genoemd woord houd je de kaart met de juiste temperatuur omhoog. Daarna schrijf je het woord op een strook en hang je het aan de waslijn: de koude woorden aan het ene eind, de warme aan het andere. Zo hangt de hele zoektocht na een kwartier zichtbaar in de zaal.

Een ronde met het woord draaiorgel kan zo verlopen (de graden zijn een richtlijn, jij beslist):

1. televisie9 °Ckoud: nee, het is van vroeger
2. straat33 °Ckoel: we zijn buiten
3. muziek58 °Cwarm: er klinkt iets
4. accordeon76 °Cheet: een instrument dat je ook op straat hoorde
5. orgel89 °Cgloeiend heet: alleen nog het draaien erbij
6. draaiorgelGevonden!

Spiekbriefje voor de begeleider. Een woord dat dezelfde plek of hetzelfde moment deelt, is lauw. Een woord dat erbij hoort, warm. Een woord uit dezelfde familie, heet of gloeiend heet. Loopt de groep vast, geef dan een kleine duw: “Je hoorde het vroeger op zaterdag in de winkelstraat.”

Probeer zelf eens hoe het voelt: wat is jouw eerste woord?

Raden

Je woord gaat meteen naar het spel van vandaag.

Minuut 25 tot 30: wat hoort er bij dit woord?

Het woord is gevonden. Nu het mooiste deel: de herinneringen. Wie weet nog waar het draaiorgel stond? Welk liedje speelde het? Wie gooide er weleens een kwartje in het centenbakje? Loop met de groep de waslijn langs, van koud naar heet. Welk woord bracht de groep op het goede spoor?

Valkuilen, en wat je eraan doet

Slechthorendheid. Herhaal elk genoemd woord hardop en schrijf het groot op voordat je de temperatuur zegt.

Slechtziendheid. Zeg de temperatuur ook hardop en gebruik je hand: laag voor ijskoud, hoog voor gloeiend heet. Wie de kleuren van de kaarten niet goed ziet, hoort het zo toch.

Eén stem die alles overneemt. Ga het rondje af. Iedereen mag om de beurt een woord noemen, en wie niets weet, mag “pas” zeggen.

Iemand die afhaakt. Vraag diegene om de volgende ronde het woord te bedenken en het in je oor te fluisteren. De rol van bedenker trekt vaak juist de stille bewoners over de streep.

Iemand die het woord al weet en roept. Lach erom en geef een applaus. Daarna is er nog een tweede woord op het briefje.

Tussen de activiteiten door

Bewoners met een eigen tablet of telefoon kunnen hetzelfde spel ook alleen spelen. Bij Warmer Warmer is er elke dag één geheim woord, voor iedereen hetzelfde. Je typt een woord, en het spel zegt hoe warm je bent, van IJskoud tot Gloeiend heet. Er is geen klok, het is gratis en het werkt in de browser, zonder app en zonder account.

Ieder zoekt het op eigen houtje, op eigen tempo. Bij de volgende activiteit vraag je dan: wie heeft het woord van de dag gevonden, en in hoeveel pogingen? Het woord zelf blijft geheim, voor wie nog zoekt. Hoe je een spel op de tablet van een bewoner zet, staat onder punt 10 in Spelletjes voor ouderen. En de regels van het oorspronkelijke zoekspel lees je in Warm en koud spel.