Orðaleikir á netinu: frá Wordle til leikja um merkingu

Stutta svarið fyrst. Orðaleikir á netinu skiptast í grófum dráttum í fjóra flokka. Í þeim fyrsta giskarðu á stafi, eins og í Wordle. Í öðrum raðarðu stöfum í orð á borði, eins og í skrafli. Í þeim þriðja fyllirðu í reiti út frá skýringum, eins og í krossgátu. Fjórði flokkurinn er yngstur: þar giskarðu á merkingu og leikurinn segir þér hversu nálægt þú ert.

Allir þessir leikir eiga sína aðdáendur og enginn þeirra er betri en hinir. Þeir reyna bara á ólíka hluti, og það er gott að vita hvað hver og einn gerir áður en þú velur.

Wordle: fimm stafir og sex tilraunir

Wordle sló í gegn um allan heim veturinn 2021–2022. Reglurnar eru einfaldar: þú hefur sex tilraunir til að finna orð með fimm stöfum. Eftir hverja tilraun verða stafirnir grænir, gulir eða gráir. Grænn stafur er á réttum stað, gulur er í orðinu en á öðrum stað og grár er alls ekki í orðinu.

Leikurinn varð til á ensku og hugmyndin hefur síðan verið færð yfir á fjölda tungumála. Það er því engin furða að margir leiti að Wordle á íslensku.

Wordle er í raun stafagáta, og það er styrkur hans. Hann verðlaunar rökhugsun og útilokun. En merking orðanna skiptir hann engu: í stafaleik eru hestur og gestur nánast sama svarið, þótt annað sé dýr og hitt sá sem kemur í kaffi.

Leikir um merkingu: Contexto, Semantle og heitt og kalt

Í leikjum um merkingu skiptir stafsetningin engu máli. Þú skrifar hvaða orð sem er og færð að vita hversu nálægt það er leyniorðinu í merkingu. Þekktustu leikirnir af þessu tagi eru Contexto, sem er til á ensku, spænsku og portúgölsku, og Semantle, sem er á ensku. Ef þú hefur leitað að Contexto á íslensku hefurðu því líklega komið að tómum kofanum.

Warmer Warmer er leikur af þessu tagi á íslensku. Hver ágiskun fær hitastig, eins og í gamla leiknum heitt og kalt: frá ísköldu yfir í svalt, volgt, hlýtt og heitt, alla leið upp í brennheitt. Svona gæti leikur litið út þegar leyniorðið er sund:

1. bók4 °Cískalt
2. vatn52 °Chlýtt: blautt, en hvar?
3. handklæði60 °Chlýtt: tekið með að heiman
4. sturta69 °Cheitt: fyrst í sturtu, svo út í laug
5. sundlaug88 °Cbrennheitt: staðurinn sjálfur
6. sundFundið!

Í Wordle segði vatn þér bara hvaða stafir eru réttir. Hér segir það þér að þú sért á réttri leið, af því að vatn og sund eiga samleið. Og sturta kemur engum stafaleik við, en hver sem hefur farið í sund á Íslandi veit að hún er fastur liður í ferðinni.

Prófaðu núna: hver er fyrsta ágiskunin þín?

Giska

Orðið þitt fer beint í leik dagsins.

Skrafl: stafir á borði

Scrabble, eða skrafl eins og margir kalla það, er borðspil þar sem stöfum er raðað í orð til að safna stigum. Það er líka hægt að spila á netinu, og þar reynir á orðaforða, útsjónarsemi og smá heppni með stafina sem þú dregur.

Munurinn á skrafli og leik um merkingu er sá að í skrafli skiptir öllu hvaða stafi þú átt. Í leik um merkingu áttu öll orð tungumálsins og spurningin er bara hvert þeirra er næst leyniorðinu.

Krossgátur og orðagátur

Margir leysa krossgátuna í blaðinu með morgunkaffinu og sumir eiga sér fastan stól og fastan penna til verksins. Krossgátan vinnur út frá skýringum: þú færð vísbendingu og fjölda reita og leitar að orðinu sem passar.

Hún er nær leik um merkingu en Wordle, því skýringin snýst um það sem orðið þýðir. Munurinn er að í krossgátu færðu vísbendinguna fyrst. Í leiknum heitt og kalt með orðum býrðu hana til jafnóðum, ágiskun fyrir ágiskun, og hvert kalt orð kennir þér eitthvað um hvar svarið er ekki.

Hvaða orðaleikur hentar þér?

• Ef þú hefur gaman af rökþrautum og útilokun er Wordle eða leikur af sama tagi rétti kosturinn.
• Ef þú safnar orðum og nýtur þess að hugsa nokkra leiki fram í tímann skaltu prófa skrafl.
• Ef þú vilt rólega stund með penna og kaffibolla er krossgátan í blaðinu alltaf á sínum stað.
• Ef þú vilt fylgja tilfinningunni, hugsa í tengslum og finna hvernig þú hitnar smám saman, er leikur um merkingu fyrir þig.

Ekkert bannar þér að eiga fleiri en einn uppáhaldsleik. Eitt leyniorð á morgnana og krossgáta um helgar fara ágætlega saman.

Það sem einkennir Warmer Warmer

• Eitt nýtt leyniorð á hverjum degi á miðnætti, það sama fyrir alla sem spila á íslensku.
• Engir stafir til að fylla í og engin föst lengd: hlutur, staður, tilfinning, hvað sem er.
• Ókeypis, í vafranum í símanum eða tölvunni, hvorki app né skráning.
• Þegar þú hefur fundið orð dagsins opnast Heita orð vikunnar og Slóð vikunnar með ókeypis aðgangi, og í Safninu bíða eldri orð dagsins.

Íslenskir orðaleikir eiga sér langa sögu, allt frá gátum og vísum til krossgátunnar í blaðinu. Leikur um merkingu er bara nýjasta greinin á gömlu tré.

Ef þú vilt vita meira um gamla barnaleikinn sem þetta byggir á, lestu Heitt og kalt: reglur leiksins. Og ef þú vilt finna leyniorðið í færri ágiskunum, er heill leikur skref fyrir skref góður staður til að byrja.