Leikir í bílnum: sjö orðaleikir sem stytta hringveginn

„Hvað er langt eftir?“ Spurningin kemur yfirleitt áður en komið er upp í Mosfellsbæ, og hún kemur aftur á Kjalarnesi, í Borgarnesi og uppi á Holtavörðuheiði. Hver sem hefur ekið norður með krakka í aftursætinu þekkir þetta.

Besta svarið er orðaleikir. Þeir þurfa hvorki blað, skjá né rafhlöðu, flestir geta verið með frá sex ára aldri og bílstjórinn getur tekið þátt án þess að líta af veginum. Hér eru sjö sem virka, frá þeim einföldustu til þeirra sem reyna á.

1. Ég sé eitthvað

Einn velur eitthvað sem sést út um gluggann eða inni í bílnum og segir: „Ég sé eitthvað sem er rautt.“ Hinir giska. Íslenskt landslag breytist hratt, svo það sem sást í byrjun getur verið horfið bak við næsta leiti áður en nokkur finnur það. Það gerir leikinn bara skemmtilegri. Hentar yngstu farþegunum best.

2. Orðakeðja

Sá fyrsti segir orð og sá næsti segir orð sem byrjar á síðasta staf þess fyrra: hestur, rófa, akur, rúgbrauð… og þar lendir keðjan í vanda, því ekkert íslenskt orð byrjar á ð. Gott er að semja fyrir fram um reglu, til dæmis að þá megi nota stafinn á undan. Eftir rúgbrauð kemur því orð á u, eins og ugla.

Þyngri útgáfa fyrir eldri krakka og fullorðna: bara dýr, bara matur eða bara staðir á Íslandi.

3. Heitt og kalt með orðum

Þetta er gamli leikurinn úr stofunni, nema hvað nú er það orð sem er falið. Einn hugsar sér orð, hinir giska til skiptis og sá sem hugsaði svarar með hitastigi: ískalt, kalt, svalt, volgt, hlýtt, heitt eða brennheitt. Ekki eftir stöfum, heldur eftir merkingu. Því nær sem ágiskunin er orðinu í merkingu, því heitara.

Svona gæti umferð litið út þegar leyniorðið er tjald:

1. fiskur5 °Cískalt
2. vegur18 °Ckalt: ferðalag, en of vítt
3. ferðalag57 °Chlýtt
4. svefnpoki81 °Cheitt: hvar sefurðu?
5. útilega89 °Cbrennheitt
6. tjaldFundið!

Í bílnum er hitastigið auðvitað tilfinning þess sem hugsaði orðið, og stundum er rifist um hvort svefnpoki sé heitur eða brennheitur. Það er hluti af gamaninu. Viljirðu tölur í stað tilfinninga er til útgáfa í símanum þar sem leikurinn reiknar hitann sjálfur: Warmer Warmer, eitt leyniorð á dag, það sama fyrir alla.

Prófaðu núna: hver er fyrsta ágiskunin þín?

Giska

Orðið þitt fer beint í leik dagsins.

4. Bílnúmeraleikurinn

Hver sem sér bíl á undan eða á móti les stafina á númeraplötunni og býr til orð sem inniheldur þá í sömu röð. Stafirnir T, R og L geta til dæmis orðið tröll. Sá sem fyrstur finnur orð fær stig. Á fáförnum vegum fyrir austan getur liðið drjúgur tími á milli bíla, sem gefur nægan tíma til að hugsa.

5. Tuttugu spurningar

Einn hugsar sér hlut, dýr eða persónu. Hinir mega spyrja allt að tuttugu spurninga sem svara má með já eða nei. „Er það dýr?“ „Er það stærra en bíll?“ „Býr það á Íslandi?“

Leikurinn kennir krökkum að spyrja vítt fyrst og þrengja svo hringinn. Það er nákvæmlega sama aðferð og virkar best í heitt og kalt með orðum.

6. Stafrófsleikurinn

Fjölskyldan reynir að finna alla stafi stafrófsins í réttri röð, frá A til Ö, á skiltum, bílum og búðum sem verða á veginum. Íslenska stafrófið hefur 32 stafi, og sumir þeirra eru erfiðir. Ð finnst aldrei fremst í orði, svo þar þarf að leita inni í orðum eins og Borgarfjörður. Þ og Æ eru ekki á hverju strái heldur.

Á auðum heiðum, þar sem skiltin eru fá, má breyta leiknum: hver og einn nefnir dýr eða mat á næsta staf.

7. Orð dagsins þegar komið er á áfangastað

Þegar bíllinn er kominn í hlaðið við bústaðinn og allir hafa teygt úr sér getur hver og einn opnað orð dagsins í Warmer Warmer í sínum eigin síma. Allir fá sama leyniorðið og giska hver fyrir sig. Um kvöldið, yfir grillinu eða spilunum, er svo borið saman: hver þurfti fæstar ágiskanir? Enginn segir orðið fyrr en allir hafa fundið það.

Leikurinn er ókeypis, er spilaður í vafranum og þarf hvorki app né skráningu. Nýtt orð kemur á miðnætti, svo það er alltaf eitthvað nýtt að glíma við á morgnana í bústaðnum.

Nokkur ráð fyrir langar ferðir

• Skiptu um leik áður en hann verður leiðinlegur. Tíu til fimmtán mínútur af hverjum leik er oft hæfilegt.
• Leyfðu bílstjóranum að hugsa sér orð. Það er auðveldara að gefa hitastig en að giska, og augun haldast á veginum.
• Láttu yngsta farþegann gefa hitastigin. Það er stórt hlutverk og krakkar elska að vita svarið á undan öllum.
• Ekki telja stigin of nákvæmlega. Markmiðið er að komast norður í góðu skapi, ekki að vinna.

Gamli leikurinn sem býr að baki leik númer þrjú á sér langa sögu. Lestu meira um hann í greininni Heitt og kalt: reglur leiksins. Og ef amma og afi eru með í för gæti greinin um heilaleikfimi fyrir eldri borgara hitt í mark.