Torununla oyun: aynı sofrada da, kilometrelerce uzakta da

Pazar akşamı, iki ekran

Pazar akşamı, telefon çalıyor. Ekranın öbür ucunda torunun var: Ankara’da, İstanbul’da ya da Almanya’da bir apartman dairesinde. “Nasılsın, okul nasıl, yemeğini yedin mi?” Üç soru, üç kısa cevap, sonra o tanıdık sessizlik. Çocuk ekranın başında kıpır kıpır, sen bir şey anlatmak istiyorsun ama nereden başlayacağını bilmiyorsun.

İşte o sessizliği dolduran şey oyun. Çocuklar sohbeti değil oyunu sever, sohbet oyunun içinde kendiliğinden gelir. Aşağıda iki liste var: torunun yanındayken ve uzaktayken oynanacaklar.

Yanındayken oynanacaklar

Mutfakta kelime avı. Yemek yaparken torununa bir harf ver: “Mutfakta ‘k’ ile başlayan kaç şey bulursun?” Kaşık, kevgir, kavanoz, kepçe… Sen soğanı doğrarken o dolapları gezer, sayılar sonra masada karşılaştırılır.

Eski oyunları öğret. Saklambaç, körebe, beş taş, yağ satarım bal satarım. Senin çocukluğunun oyunları bugün de bir avluda ya da salonda oynanır. Kurallarını hatırlamak istersen eski çocuk oyunları yazısında topladım.

Hikâye zinciri. Sen bir cümleyle başla: “Bir varmış bir yokmuş, evvel zaman içinde bir kedi uçmak istemiş.” Torunun bir cümle ekler, sonra sen. Hikâye genellikle hiç tahmin etmediğin bir yere gider, ki asıl güzelliği de bu.

Saklanan eşya, sıcak soğuk. Bir şekeri ya da küçük bir oyuncağı sakla, torunun arasın. Sen sadece “soğuk, ılık, sıcak, yandın” de. Dört yaşındaki bir çocuk bile kuralı ilk turda kapar.

Görüntülü konuşmada oynanacaklar

Bil bakalım ne? Kameraya bir eşyanın sadece bir köşesini göster: bir fincanın kulpu, bir anahtarın ucu, bir kitabın sırtı. Torunun ne olduğunu tahmin etsin, sonra sıra onda.

Sesli sıcak soğuk, bir kelimeyle. Ekranın öbür ucunda saklanacak bir eşya yok, ama bir kelime saklanabilir. Torunun aklından bir kelime tutar, sen tahmin edersin, o da sadece “soğuk”, “ılık”, “sıcak” ya da “yandın!” der. Çocuklar kelimeyi tutan olmaya bayılır, çünkü o an büyükleri onlar yönetir.

Torunun kaydırak kelimesini tuttuysa konuşma şöyle gidebilir:

1. fatura2 °Cbuz gibi: torunun kahkahayı bastı
2. oyun48 °Cılık: çocukların dünyası
3. merdiven61 °Csıcak: önce ona tırmanılır
4. lunapark67 °Cçok sıcak: eğlence yerlerindeyiz
5. tahterevalli82 °Cçok sıcak: aynı parkın komşusu
6. kaymak88 °Calev alev: kahvaltıdaki değil, fiil olan
7. kaydırakBuldun!

Kaymak tahminine gülmeyen çocuk yoktur. Kahvaltıdakini mi kastettin, parktakini mi? İşte sohbet de böyle başlar.

Akşam torununa sormadan önce sen bugünkü kelimeyi dene: ilk tahminin ne?

Tahmin et

Kelimen doğrudan bugünkü oyuna gider.

Çizip tahmin. Torunun bir kâğıda bir şey çizer ve kameraya tutar, sen tahmin edersin. Sonra sen çizersin. Ne kadar kötü çizersen o kadar eğlenceli olur, söz.

Türkü tamamlama. Sen bir türkünün ilk dizesini söyle, o devamını bulmaya çalışsın. Bilmiyorsa öğret. Uzakta büyüyen bir çocuk için bu, bir şarkıdan fazlasıdır.

Torununun yaşına göre

Yaş	Yanındayken	Uzaktayken
3–5	Saklanan eşya, sıcak soğuk	Bil bakalım ne?
6–9	Mutfakta kelime avı, hikâye zinciri	Sesli sıcak soğuk, çizip tahmin
10 ve üstü	Eski oyunlar, isim şehir	Türkü tamamlama, aynı gizli kelime

Küçükler kuralı kısa, turu çabuk biten oyunları sever. Büyüdükçe kazanmak önem kazanır, o yüzden on yaşından sonra skor tutmak da oyunun tadını artırır. Ergenlik çağındaki bir torunu ekranın başında tutmanın en iyi yolu ise ona kural koydurmak: bugünkü oyunu o seçsin.

Her gün aranızda ince bir ip: aynı gizli kelime

Bir de görüntülü konuşmayı beklemeyen bir oyun var. Her gece yarısı yeni bir gizli kelime gelir ve Türkçe oynayan herkes için aynıdır. Sen sabah kendi telefonunda ararsın, torunun okuldan dönünce kendi telefonunda. Kimse kimseye kelimeyi söylemez. Akşam konuşmanın ilk sorusu hazırdır: “Bugünkünü kaç tahminde buldun?”

Oyun telefonda ya da bilgisayarda tarayıcıda açılır, ücretsizdir ve kayıt istemez. Kelimeyi oyun söylemez, sıcaklık söyler: tahmin ettiğin kelime gizli kelimeye anlamca ne kadar yakınsa o kadar sıcak. Nasıl işlediğini sıcak soğuk oyunu yazısında adım adım anlattım.

Gizli kelimeyi bir gün sen seçmek istersen bir aile grubu kurabilirsin. Grubu kuran kelimeleri seçer, torunlar ve diğerleri tahmin eder, grubun sıralaması da kimin en az tahminle bulduğunu gösterir. Gruba katılmak ücretsiz, grup kurmak Premium’la.

Son bir şey

Torununla oynarken kazanmak da kaybetmek de önemli değil. Önemli olan, ekranın iki ucunda aynı anda gülmek. Bir kelimenin peşine düşen iki kişi, araya kaç kilometre girerse girsin, aynı odadaymış gibi hisseder.

Telefonda kolay oynanacak başka kelime oyunları için yaşlılar için kelime oyunları yazısına göz atabilirsin.