Harften mi, anlamdan mı? İki tür günlük kelime oyunu

Harfle oynanan: Wordle nasıl oynanır?

İngilizce orijinalinde beş harfli bir kelimeyi altı denemede bulmaya çalışırsın. Her tahminden sonra harfler renk alır. Yeşil harf doğru yerdedir, sarı harf kelimede vardır ama başka bir yerde durur, gri harf ise kelimede hiç yoktur. Oyun harflerin mantığıyla oynanır: hangi harf nereye gelebilir, hangi kelime ortaya çıkan kalıba sığar.

Türkçe uyarlamaları da var ve epey seviliyor. Beş harfin yanında altı, yedi, hatta sekiz harfli sürümlerini arayan da çok, günde bir kelimeyle yetinmeyip sınırsız oynananları arayan da. Türkçede oyun ayrıca bir tat kazanır, çünkü ç, ğ, ı, ö, ş, ü da işin içine girer. Bir de güzel bir kopya kâğıdı: Türkçede hiçbir kelime ğ ile başlamaz.

Wordle’ı seven aslında kelimenin biçimiyle oynar: imla, harf dizilişi, eleme. Kelimelerden yapılmış küçük bir mantık bulmacası gibidir.

Anlamla oynanan: kelimelerle sıcak soğuk

Öbür türde harflerin hiçbir önemi yok. Harf kutucuğu yok, kelime istediğin uzunlukta olabilir. Her tahminine bir sıcaklık alırsın: kelimen gizli kelimeye anlamca ne kadar yakınsa o kadar sıcak. Tıpkı çocukluğun sıcak soğuk oyunu gibi, sadece bu sefer odada saklanan bir eşyayı değil, bir kelimeyi arıyorsun.

Burada imla değil, dünyayı ne kadar tanıdığın yardım eder: bir şey ne işe yarar, neyle birlikte anılır, nerede bulunur, kim kullanır. Ölçek buz gibiden başlar, soğuk, serin, ılık, sıcak ve çok sıcak diye yükselip alev aleve varır. En tepede gizli kelime vardır.

Aynı kelime, iki ayrı yol

Diyelim ki gizli kelime tavla. Tam beş harf, bir harf oyununa çok yakışır: t, a, v, l, a harflerini tek tek yerine oturtmaya çalışırdın. Anlamla oynanan oyunda yol bambaşka:

1. pırasa2 °Cbuz gibi: sebze, hiç alakası yok
2. satranç62 °Csıcak: iki kişilik bir masa oyunu
3. okey74 °Cçok sıcak: kahvehane masasının öbür oyunu
4. kahvehane79 °Cçok sıcak: oynandığı yer
5. zar90 °Calev alev: atmadan oynanmaz
6. tavlaBuldun!

Zar ile tavla arasında ortak tek bir harf var. Bir harf oyununda bu tahmin sana neredeyse hiçbir şey söylemezdi. Burada ise seni kapının önüne getirdi, çünkü anlamca ikisi hep yan yana.

Şimdi sen dene: bugünkü gizli kelime için ilk tahminin ne?

Tahmin et

Kelimen doğrudan bugünkü oyuna gider.

Yan yana

	Harfle oynanan	Anlamla oynanan
Bir tahmin ne söyler?	Hangi harf doğru, nerede duruyor	Anlam ne kadar yakın, derece olarak
Kelimenin uzunluğu	Orijinalinde beş harf	Her uzunluk olur
Tahmin hakkı	Orijinalinde altı	Sınır yok
Ne yardım eder?	İmla, harf mantığı, eleme	Kelime dağarcığı, çağrışım, dünya bilgisi
En güzel an	Renkler yerine oturduğunda	Bir tahmin birden alev alev olduğunda

Wordle’dan geliyorsan bırakman gereken üç alışkanlık

Wordle’da pişmiş biri ilk günlerde eski alışkanlıklarını da getirir. Üç tanesini kapıda bırak.

Harfleri sayma. Harf oyununda ilk soru kelimenin uzunluğudur. Burada uzunluk hiçbir şey söylemez. Gizli kelime üç harfli de olabilir, on iki harfli de.

Benzer yazılışı kovalama. Bir tahmin sıcak çıkınca alışkanlık sana ona benzeyen bir kelime yazdırmak ister. Burada tam tersi işe yarar: onunla birlikte anılanı ara. Ne işe yarar, nerede durur, kim kullanır?

Tahmin harcamaktan çekinme. Harf oyununda her deneme değerlidir, çünkü az. Burada altı hak yok, günün kelimesi için bütün günün var. Cesur bir fikri de yaz gitsin. Buz gibi çıkan bir tahmin bile sana nereye bakmaman gerektiğini söyler.

Çoğu kişi bir iki günde alışır. Ondan sonra da en güzel sabahlar ikisinin arasında geçer.

Hangisi sana göre?

Düzeni, eleme mantığını ve harflerin oyununu seviyorsan harfle oynanan tür senin. Çağrışımların peşine düşmeyi seviyorsan, tuhaf bir fikrin sıcak çıkmasına sevinen biriysen anlamla oynananı seveceksin.

Birçok kişi ikisini de oynuyor: sabah birini, akşam öbürünü. İkisi birbirinin rakibi değil, çünkü kafanda bambaşka yerleri çalıştırıyorlar. Biri harfleri dizer, öbürü düşünceleri birbirine bağlar.

Anlamla oynanan oyunlardan biri de Contexto, ama Türkçesi yok: sadece İngilizce, İspanyolca ve Portekizce oynanıyor. Semantle de İngilizce. Contexto’ya nerede benzediğini ve nerede ayrıldığını ayrı bir sayfada anlattım.

Anlamla oynanan oyunda gizli kelimeyi daha az tahminde nasıl bulacağını merak ediyorsan kelime tahmin oyunu taktikleri yazısına, günlük oyunun bir gününün nasıl geçtiğine de günlük kelime oyunu yazısına göz at.