Evde ailece oynanacak oyunlar: bayramdan yılbaşına 9 sözlü oyun

Bayram sofrasından kalkınca

Bayramda ev kalabalıktır: dedeler, nineler, amcalar, teyzeler, kuzenler. Burada iyi oyun, herkesin aynı anda katılabildiği ve kimsenin dışarıda kalmadığı oyundur.

1. İsim şehir hayvan

Herkes bir kâğıda sütunlar çizer: isim, şehir, hayvan, bitki, eşya. Biri içinden alfabeyi saymaya başlar, öbürü “dur” der ve o harf seçilir. Ğ genelde atlanır. Herkes o harfle başlayan birer kelime yazar, ilk bitiren süre tutar.

Puanlama çoğu evde şöyledir: başkalarından farklı bir cevap 10 puan, biriyle aynı cevap 5 puan, o sütunu bir tek sen doldurduysan 20 puan, boş kalan 0. Sonunda bütün harflerin puanları toplanır. Ülke, yemek, şarkıcı gibi yeni sütunlar eklemek serbest.

Asıl heyecan zor harflerde başlar. Ö gelince isim kolaydır, Ömer ya da Özge, ama şehir için herkes kalemini ısırır, çünkü Ö ile başlayan bir ilimiz yok. J geldiğinde de çoğu evde yabancı şehirler ve ülkeler serbest bırakılır. Tartışma çıkarsa hakem sofranın en büyüğüdür, onun sözü geçer.

Kime göre: okuma yazma bilen herkese. Büyükler şehirlerde, çocuklar hayvanlarda parlar.

2. Sessiz sinema

Biri bir film adı ya da bir atasözü seçer ve sadece hareketlerle anlatır, konuşmak yasak. Kaç kelime olduğunu parmaklarıyla gösterir, sonra kelime kelime ilerler. Takımlara ayrılıp süre tutunca iyice şenlenir.

Kime göre: utangaç olmayanlara ve kahkahayı sevenlere. En çok güldüren genellikle yengedir.

3. Sözlü sıcak soğuk, bir kelimeyle

Çocukken saklanan eşyayı arardık, burada saklanan bir kelime var. Biri aklından bir kelime tutar. Diğerleri tahmin eder, o da sadece “soğuk”, “ılık”, “sıcak” ya da “yandın!” der. Bulan, bir sonraki kelimeyi tutar.

Kelime gizli tutulur ama yol herkesin gözü önündedir. Gizli kelime kumanda olsaydı salonda şöyle bir yol izlenebilirdi:

1. maydanoz2 °Cbuz gibi: mutfaktan bir şey değil
2. koltuk44 °Cılık: salondayız
3. düğme61 °Csıcak: basılan bir şey
4. pil72 °Cçok sıcak: içinde var
5. kanal81 °Cçok sıcak: onunla değiştirilir
6. televizyon86 °Calev alev: hep onun yanındadır
7. kumandaBuldun!

Aynı oyunun her gün yeni bir kelimeyle oynanan hâli de var: telefonda ya da bilgisayarda, gizli kelimeyi tutan oyunun kendisi. Kuralları ve örnekleriyle sıcak soğuk oyunu yazısında anlattım.

Sofradakiler daha toplanmadan sen bugünkü kelimeyi dene: ilk tahminin ne?

Tahmin et

Kelimen doğrudan bugünkü oyuna gider.

Sıradan bir akşam

Hafta içi akşamları ev daha sakindir. Yorgunluk vardır, kimse kutu oyunu kurmak istemez. Bu üç oyun koltuktan kalkmadan oynanır.

4. Kelime zinciri

Biri bir kelime söyler, sıradaki o kelimenin son harfiyle başlayan yeni bir kelime bulur: kalem, mendil, leğen, nane, erik… Aynı kelimeyi iki kez söylemek yasak. Türkçede güzel bir tuzak var: hiçbir kelime ğ ile başlamaz. Ğ ile biten bir kelime söyleyen, mesela yağ diyen, zinciri kilitler. Kimi evde bu hamle kazandırır, kimi evde yasaktır. Önceden anlaşın.

5. Bil bakalım ben kimim

Herkes yanındakinin alnına, onun göremeyeceği şekilde bir isim yazılı kâğıt yapıştırır: ünlü biri, bir hayvan, bir meslek. Sırayla sadece evet ya da hayır ile cevaplanacak sorular sorulur. Kendini ilk bulan kazanır.

6. Ev yapımı tabu

Bir kâğıda anlatılacak kelimeyi, altına da söylenmesi yasak beş kelimeyi yazarsın. Anlatan, yasaklı kelimeleri kullanmadan anlatmaya çalışır. Kuralları ve hazır kart örnekleri tabu oyunu yazısında.

Yılbaşı gecesi

Yılbaşı gecesi uzundur, sofra geç kalkar, gece yarısına kadar vakit geçmek bilmez. Bu üç oyun geceyi güzelce böler.

7. Tombala

Birçok evde yılbaşının olmazsa olmazı. Torbadan 1’den 90’a kadar numaralı taşlar tek tek çekilir, herkes kendi kartında çıkan sayıyı kapatır. Bir sırayı ilk tamamlayan “çinko!” der, bütün kartı ilk dolduran “tombala!” diye bağırır. Küçük hediyeler ya da birkaç kuruşluk ödül, heyecanı ikiye katlar.

8. Bir cümle, bir hikâye

Biri bir cümleyle hikâyeye başlar: “Bir gece yarısı kapı çaldı.” Sıradaki bir cümle ekler, sonra öbürü. Kural tek: bir önceki cümleyle bağ kurmak. Gece yarısına doğru hikâye genellikle hiç beklenmedik bir yere varır.

9. Yeni yılın ilk kelimesi

Gizli kelime her gece yarısı yenilenir, yılbaşı gecesi de. Saat on ikiyi vurup herkes birbirine sarıldıktan sonra yeni yılın ilk gizli kelimesi gelir. Aile grubuna oyunu at, herkes kendi telefonunda kendi başına arasın, sabah kahvaltısında kimin kaç tahminde bulduğu konuşulur.

Hangi oyunu seçmeli?

Sofradaki en küçüğe bak. Okumayı bilmiyorsa isim şehir yerine sözlü sıcak soğuk ya da bil bakalım ben kimim seç. Büyükler yorgunsa sessiz sinema yerine kelime zinciri. Kalabalık ve kahkaha istiyorsanız tabu ya da sessiz sinema. Bir de küçük bir kural: oyun sürerken telefonlar masanın ortasına, ekranı aşağı bakacak şekilde. Tek istisna, gece yarısı gelen yeni kelime.

Bayram yolculuğunda oynanacak sözlü oyunlar için arabada oynanacak oyunlar yazısına bakabilirsin.