Ćwiczenia pamięci dla seniorów: 10 zabaw słownych bez kartki

Zanim zaczniesz

Z ćwiczeniami pamięci jest jak ze spacerem: lepiej codziennie dziesięć minut niż raz w miesiącu dwie godziny. Wybierz dwa, trzy ćwiczenia z listy i zmieniaj je co kilka dni. Nie chodzi o to, żeby wszystko od razu się udało. Chodzi o samo szukanie, bo to ono zajmuje głowę.

1. Alfabet w jednej kategorii

Wybierz kategorię i przejdź przez alfabet: owoc na A, owoc na B, owoc na C i tak dalej. Na niektóre litery nic nie przyjdzie do głowy i to jest w porządku, wtedy idziesz dalej.

Przykład: agrest, brzoskwinia, czereśnia, daktyl… Trudniej: imiona, zawody, miasta w Polsce.

2. Pięć na jedną literę

Litera i kategoria, a do tego pięć odpowiedzi. Pięć miast na K, pięć kwiatów na R, pięć potraw na P. To krótsza wersja zabawy w państwa-miasta i świetnie sprawdza się w kolejce do lekarza.

Przykład: Kraków, Kielce, Koszalin, Kalisz, Kołobrzeg.

3. Lista zakupów w głowie

Rano ułóż w myślach listę sześciu rzeczy do kupienia i nie zapisuj jej. Żeby było łatwiej, połącz je w krótką historyjkę: „masło topi się na słońcu, więc kot ucieka do koszyka z jabłkami…”. W sklepie sprawdź, ile zostało w pamięci.

Trudniej: osiem rzeczy, a historyjkę opowiedz komuś przy obiedzie.

4. Słowo dnia, czyli ciepło-zimno ze słowami

To ćwiczenie łączy kilka poprzednich: trzeba sięgać do zasobu słów, kojarzyć i zmieniać kierunek, gdy robi się zimno. Pomysł pochodzi z zabawy w ciepło-zimno, tylko zamiast schowanej rzeczy jest schowane słowo. W Warmer Warmer codziennie czeka jedno tajne słowo, to samo dla wszystkich. Wpisujesz dowolne słowo, a gra mówi ci, jak blisko jesteś znaczeniem, od „Lodowato” do „Parzy”.

Gdyby tajnym słowem były imieniny, droga mogłaby wyglądać tak (stopnie są tylko przykładem):

1. rachunek5 °Clodowato: nie ta strona życia
2. święto45 °Cletnio: jakiś szczególny dzień
3. goście56 °Cciepło: ktoś przychodzi
4. bukiet66 °Cgorąco: coś się komuś wręcza
5. solenizant90 °Cparzy: ten, kto świętuje
6. imieninyTrafione!

Gra jest za darmo, w przeglądarce, bez aplikacji i bez rejestracji. Nie liczy czasu, więc możesz zgadywać po kawałku przez cały dzień.

Spróbuj od razu: jakie słowo wpiszesz jako pierwsze?

Zgadnij

Słowo trafi prosto do dzisiejszej gry.

5. Ulice twojego dzieciństwa

Przejdź w myślach drogę z domu do swojej pierwszej szkoły. Jakie ulice mijasz? Jaki sklep był na rogu? Kto mieszkał w kamienicy obok? Pamięć miejsc potrafi zaskoczyć: za jedną ulicą wraca zapach piekarni, za drugą imię koleżanki z ławki.

Trudniej: narysuj tę drogę na serwetce i pokaż wnukom.

6. Rymowanki

Weź jedno słowo i znajdź do niego jak najwięcej rymów: chodzi, brodzi, szkodzi, wodzi… Potem ułóż z nich dwuwiersz. Nie musi być mądry, ma być śmieszny.

Przykład: „Pani Jadzia z Łodzi w kaloszach chodzi, bo jej to nie szkodzi”.

7. Historia z pięciu słów

Ktoś podaje pięć przypadkowych słów, na przykład: parasolka, tramwaj, ciocia, zegarek, pierogi. Twoje zadanie to opowiedzieć krótką historię, w której wszystkie wystąpią. Po godzinie spróbuj przypomnieć sobie te pięć słów bez pomocy.

8. Słowa bliskoznaczne

Wybierz zwykłe słowo i szukaj innych, które znaczą prawie to samo. „Iść”: kroczyć, maszerować, dreptać, człapać, sunąć, wędrować. Polszczyzna jest tu niezwykle hojna. Na koniec wybierz słowo, które najbardziej cię bawi, i użyj go dziś w rozmowie.

9. Rodzinne drzewo imion

Wymień z pamięci imiona całej rodziny, pokolenie po pokoleniu: rodzeństwo, kuzyni, ich dzieci, dziadkowie. Kto był najstarszy? Kto miał imieniny w maju? To ćwiczenie dobrze robi się we dwoje, bo druga osoba pamięta co innego i rodzą się z tego długie rozmowy.

10. Wczorajszy dzień od końca

Wieczorem, już w łóżku, przypomnij sobie miniony dzień, ale od końca: co działo się przed snem, a co przed kolacją, po obiedzie, rano. Odwrócona kolejność wymaga więcej uwagi niż zwykłe wspominanie, a przy okazji pozwala spokojnie zamknąć dzień.

Przykładowy tydzień

Dzień	Ćwiczenia
poniedziałek	alfabet w jednej kategorii, słowo dnia
wtorek	lista zakupów w głowie, rymowanki
środa	pięć na jedną literę, słowo dnia
czwartek	ulice dzieciństwa
piątek	historia z pięciu słów, słowo dnia
sobota	rodzinne drzewo imion, najlepiej z kimś bliskim
niedziela	słowa bliskoznaczne, wczorajszy dzień od końca

To tylko propozycja. Jeśli któreś ćwiczenie cię nudzi, wyrzuć je z planu, a to, które sprawia najwięcej radości, rób częściej.

Czego te ćwiczenia nie obiecują

To zabawy, a nie lekarstwo. Zajmują głowę, dają powód do rozmowy i mogą stać się przyjemnym codziennym zwyczajem. To już bardzo dużo. Jeśli jednak twoja pamięć albo pamięć kogoś bliskiego budzi niepokój, porozmawiaj o tym z lekarzem.

Więcej pomysłów na gry na telefonie znajdziesz w tekście gry dla seniorów na pamięć, a zasady zabawy ze słowem dnia w tekście gra w ciepło-zimno ze słowami. Jeśli prowadzisz zajęcia w grupie, zajrzyj do tekstu zajęcia dla seniorów.