Lojëra për fëmijë në shtëpi: tetë lojëra me fjalë për gjithë familjen

1. Ftohtë e nxehtë me një send

Klasikja. Njëri fsheh një lodër, tjetri e kërkon, dhe të gjithë i tregojnë vetëm temperaturën: ftohtë, ngrohtë, nxehtë, digjesh! Shkon që nga mosha tre vjeç, sepse s’ka nevojë as për shkronja, as për numra. Rregullat e plota dhe disa variante për ditëlindje i gjen te loja ftohtë e nxehtë.

2. Ftohtë e nxehtë me fjalë

Për fëmijët pak më të rritur, nga shtatë a tetë vjeç: në vend të sendit fshihet një fjalë. Njëri mendon një fjalë, të tjerët provojnë me radhë, dhe ai përgjigjet si në lojën me sendin. Fjala nuk gjendet nga shkronjat, por nga kuptimi. Ja si mund të shkojë një lojë kur fjala e fshehtë është top:

1. shkollë18 °Cftohtë: jemi në klasë
2. fëmijë39 °Cvakët: kush luan?
3. lojë57 °Cngrohtë: po afrohemi
4. lodër68 °Cnxehtë: diçka për të luajtur
5. futboll89 °Czjarr: pa të s’ka ndeshje
6. topE gjete!

E njëjta ide ekziston edhe si lojë e përditshme në telefon. Çdo ditë ka një fjalë të fshehtë, të njëjtën për të gjithë, dhe loja e tregon vetë temperaturën. Fëmija më i madh dhe prindi mund ta kërkojnë fjalën e sotme secili më vete, dhe në darkë krahasojnë kujt iu deshën më pak prova.

Provoje tani: cila është prova jote e parë?

Provo

Fjala jote shkon drejt e në lojën e sotme.

3. Zinxhiri i fjalëve

Njëri thotë një fjalë, tjetri një fjalë që nis me shkronjën e fundit të saj: mace, elefant, tavolinë… Në shqip shumë fjalë mbarojnë me ë, ndaj një rregull i thjeshtë ndihmon: kapërce ë-në e fundit dhe vazhdo nga shkronja para saj, tavolinë, pra n, pra natë. Kush ngec ose përsërit një fjalë që është thënë, del nga loja.

4. Shtet, qytet, emër, kafshë

Me letër e laps. Zgjidhet një shkronjë, për shembull D, dhe secili shkruan sa më shpejt një shtet, një qytet, një emër, një kafshë dhe një send: Danimarkë, Durrës, Dritan, dash, derë. Kujdes, dhelpër nuk vlen, sepse dh është shkronjë më vete. Kur dikush mbaron, thërret «Stop!» dhe të gjithë ndalojnë. Fjala që s’e ka shkruar askush tjetër merr më shumë pikë.

5. Kush jam unë?

Njëri mendon një kafshë, një send ose një personazh përrallash. Të tjerët bëjnë pyetje që marrin vetëm «po» ose «jo»: «A fluturon?», «A jeton në shtëpi?», «A është më i madh se një mace?». Kush e gjen me më pak pyetje, mendon të radhës. Fëmijët mësojnë pa e kuptuar të bëjnë pyetje të mira, ato që ndajnë mundësitë përgjysmë.

6. Fjala e ndaluar

Për një minutë, njëri duhet t’u përgjigjet pyetjeve pa thënë «po» dhe «jo». Të tjerët bëjnë pyetje dinake: «A je gati?», «Të pëlqen akullorja?». Duket e lehtë, derisa e provon. Të qeshura të garantuara, edhe për gjyshërit.

7. Përralla me radhë

Njëri nis një përrallë me një fjali: «Na ishte një herë një ari që s’dinte të notonte…». Secili shton një fjali të vetme, dhe përralla shkon aty ku s’e priste askush. Për fëmijët e vegjël mjafton një fjali e shkurtër, për të mëdhenjtë mund të vendosni një rregull: çdo fjali duhet të ketë një fjalë të caktuar.

8. Gjej rimën

Njëri thotë një fjalë dhe të tjerët gjejnë sa më shumë fjalë që rimojnë me të. Nga derë dalin verë, erë, herë. Kush nuk gjen më, jep një fjalë të re. Loja është e shkurtër dhe shkon mirë si ngrohje para gjumit.

Në makinë: kur rruga s’ka të sosur

Udhëtimi i verës drejt detit ose rruga e gjatë për në vendlindje, nga Gjermania ose Zvicra deri në Kosovë apo në Shqipëri, zgjat orë të tëra. Lojërat me zë janë shpëtimi: zinxhiri i fjalëve, kush jam unë dhe ftohtë e nxehtë me fjalë luhen pa asnjë send dhe pa ekran.

Një lojë që i përket vetëm makinës: njëri zgjedh diçka që e sheh nga dritarja dhe thotë vetëm shkronjën e parë, «Shoh diçka me m». Të tjerët hamendësojnë derisa e gjejnë: mal, makinë, motor? Me çdo kilometër, nga fushat te malet, loja ndryshon vetë.

Pse ia vlen

Lojërat me fjalë s’kërkojnë përgatitje dhe s’kushtojnë asgjë. Fëmijët mësojnë fjalë të reja dhe zbulojnë si lidhen fjalët me njëra-tjetrën, ndërsa të rriturit pushojnë pak nga ekrani. Gjyshërit shpesh kujtojnë lojërat e tyre dhe i shtojnë listës një të nëntë.

Nëse fëmijët e tu u dashuruan pas versionit me fjalë, lexo si ta gjesh fjalën e fshehtë me pak prova. Dhe nëse gjyshërit janë larg, shiko lojëra fjalësh për të moshuarit, me një ide si të ndani të njëjtën fjalë çdo ditë.