სიტყვის თამაშები ბავშვებისთვის: სახლში და ზღვისკენ მიმავალ გზაზე

რატომ სწორედ სიტყვები

სიტყვის თამაშები ბავშვებისთვის ერთ-ერთი ყველაზე მარტივი გასართობია. ყველგან თამაშდება: სახლში, მანქანაში, რიგში, აგარაკზე. თან შეუმჩნევლად ბევრ რამეს ასწავლის. ბავშვი ახალ სიტყვებს ისმენს, სწავლობს, როგორ უკავშირდება ისინი ერთმანეთს, და იმასაც, რომ მოთმინება ღირს.

და კიდევ ერთი: ამ თამაშებში დიდიც და პატარაც თითქმის თანაბარ პირობებში არიან, რადგან სიტყვები ყველას აქვს, ფანტაზია კი ბავშვს ხშირად უფრო მეტი აქვს.

ქვემოთ თამაშები ასაკის მიხედვითაა დალაგებული, მაგრამ საზღვრები პირობითია. ხშირად ყველაზე პატარა ყველაზე მხიარულად თამაშობს.

5–7 წელი: ცივა-ცხელა ნივთებით და ფერებით

ყველაზე პატარებისთვის საუკეთესო ძველი, კარგი ცივა-ცხელაა. შენ პატარა სათამაშოს მალავ, ბავშვი ეძებს, შენ კი ეუბნები: „ცივა… თბილა… ცხელა!“ ორი-სამი რაუნდის შემდეგ როლები გაცვალეთ: ბავშვს ძალიან მოსწონს, როცა „ტემპერატურას“ თვითონ მართავს.

მანქანაში, სადაც დასამალი არაფერია, სცადე „ვხედავ რაღაც წითელს“. ერთი ფერს ასახელებს, დანარჩენები ფანჯარაში ან სალონში ეძებენ, რა შეიძლება იყოს. ეს თამაში ბავშვს ერთდროულად ყურადღებას და სიტყვებს ავარჯიშებს.

8–10 წელი: ცივა-ცხელა სიტყვებით

ამ ასაკში ბავშვი უკვე ხედავს, რომ სიტყვები ერთმანეთს ნათესავებივით უკავშირდება. დროა ცივა-ცხელას სიტყვების ვერსიისთვის. ერთი სიტყვას ჩაიფიქრებს და არავის ეუბნება. დანარჩენები რიგრიგობით ასახელებენ სიტყვებს, ვინც ჩაიფიქრა, ის კი პასუხობს: ცივა, თბილა თუ ცხელა.

ასე შეიძლება წავიდეს ერთი რაუნდი, როცა ჩაფიქრებული სიტყვა ზღვაა:

1. მთა34 °Cგრილი: ბუნებაა, მაგრამ სხვა
2. ზაფხული55 °Cთბილი: როდის მივდივართ
3. ქვიშა71 °Cცხელი: სანაპიროზე
4. ნიჟარა79 °Cცხელი: რას ვაგროვებთ
5. ტალღა92 °Cმწველი: ნაპირს ეხეთქება
6. ზღვაიპოვე!

ბავშვები სწრაფად ამჩნევენ: მთა ცოტა თბილია, რადგან ბუნებაა, ზაფხული უფრო თბილი, ქვიშა და ნიჟარა კი პირდაპირ სანაპიროზე მიგიყვანს. ეს პატარა ლოგიკის გაკვეთილია, რომელიც გაკვეთილს სულაც არ ჰგავს.

ასეთივე თამაში ტელეფონშიც არსებობს, ყოველდღე ახალი საიდუმლო სიტყვით. ჩაწერე პირველი, რაც თავში მოგივა:

სცადე ახლავე: რა იქნება შენი პირველი ცდა?

გამოიცანი

შენი სიტყვა პირდაპირ დღევანდელ თამაშში მოხვდება.

8–12 წელი: სიტყვების ჯაჭვი და ოცი კითხვა

სიტყვების ჯაჭვი. ერთი ამბობს სიტყვას, შემდეგი კი ახალს იწყებს წინა სიტყვის ბოლო ასოთი: ბურთი — ია — ავტობუსი — ირემი… ქართულში ბევრი სიტყვა „ი“-ზე მთავრდება, ამიტომ ჯაჭვი სწრაფად შეიძლება ერთ ასოზე გაიჭედოს. სცადეთ ასეთი წესი: თუ სიტყვა „ი“-ზე მთავრდება, შემდეგი ბოლოსწინა ასოთი იწყება. ბურთი — თუთა — ავტობუსი — სახლი… ასე თამაში გაცილებით საინტერესო ხდება.

ოცი კითხვა. ერთი რაღაცას ჩაიფიქრებს: ცხოველს, საგანს ან ადგილს. დანარჩენებს ოცი კითხვა აქვთ, პასუხი კი მხოლოდ „კი“ ან „არა“. „ცოცხალია?“ „სახლში გვხვდება?“ „მანქანაზე დიდია?“ ეს თამაში კითხვის დასმას ასწავლის: ფართოდან ვიწრომდე.

11 წლიდან: დღის სიტყვა, ყველას თავის ტელეფონში

უფროს ბავშვებს და მოზარდებს ხშირად საკუთარი ტელეფონი აქვთ. მაშინ ცივა-ცხელა სიტყვებით Warmer Warmer-შიც შეიძლება ითამაშონ: ყოველდღე ერთი საიდუმლო სიტყვა, ყველასთვის ერთი და იგივე, უფასოდ, ბრაუზერში, აპისა და რეგისტრაციის გარეშე. ახალი სიტყვა შუაღამისას ჩნდება.

ყველა თავის ტელეფონში ცალ-ცალკე ეძებს. გაჩერებაზე ან ვახშმისას კი შეადარეთ, ვის რამდენი ცდა დასჭირდა. ერთი წესი ოჯახში: სიტყვას არავინ ამბობს, სანამ ყველა არ იპოვის. ხშირად ისიც საინტერესოა, ვინ რომელი გზით მივიდა პასუხამდე: ერთმა საჭმლიდან დაიწყო, მეორემ ამინდიდან.

საღამოს, სახლში: სიტყვის ახსნა

როცა მთელი ოჯახი შინაა, სცადეთ სიტყვის ახსნა. ქაღალდის პატარა ფურცლებზე სიტყვებს წერთ და ქუდში ყრით. ვინც ფურცელს ამოიღებს, სიტყვა უნდა ახსნას ისე, რომ თავად ის არ თქვას და ხელითაც არ აჩვენოს. დანარჩენები ცდილობენ, გამოიცნონ. პატარებისთვის სიტყვები მარტივი იყოს: კატა, ბურთი, ხაჭაპური. უფროსებისთვის უფრო რთული: სინდისი, ხიდი, ბიბლიოთეკა.

ეს თამაში ბავშვს ასწავლის, როგორ აღწეროს რაღაც სხვა სიტყვებით. ეს უნარი სკოლაშიც გამოადგება, როცა თხზულებას წერს ან ახალ სიტყვას ხსნის. ბებიას და ბაბუას კი ამ თამაშში ხშირად ყველაზე ლამაზი ახსნები აქვთ.

რამდენიმე წესი გრძელი გზისთვის

1. მძღოლი ეკრანს არ უყურებს. ხმამაღალ ცივა-ცხელაში კი სიტყვის ჩაფიქრება შესანიშნავად შეუძლია.
2. უმცროსებთან რაუნდები მოკლე იყოს. სჯობს ხუთი სწრაფი რაუნდი, ვიდრე ერთი უსასრულო.
3. როლები გაცვალეთ. ყველამ უნდა მოასწროს ჩაფიქრებაც და გამოცნობაც.
4. გამარჯვებულს შემდეგი სიტყვის ჩაფიქრება ეკუთვნის. ეს საკმარისი ჯილდოა: არც ქულები გჭირდებათ, არც საჩუქრები.
5. დროზე შეჩერდით. როცა თამაში აღარ ართობს, ფანჯარაში გაიხედეთ: გზაზე სანახავიც ბევრია.

ზღვამდე ან სოფლამდე გზა ასე უფრო მოკლე ჩანს, და შეიძლება ისიც აღმოაჩინო, რომ შენი შვილი ისეთ სიტყვებს იცნობს, რაზეც არც გიფიქრია.

კიდევ წასაკითხი: ცივა-ცხელა თამაში: წესები და სიტყვების ვერსია და გონების ვარჯიში: სიტყვის თამაში ბებია-ბაბუებისთვის.